DeFi

مشتقات یکی از عناصر اصلی هر سیستم مالی پیشرفته به شمار می‌آیند. همانطور که از نام آن پیداست، هر معامله مشتقاتی، ارزش خود را از بهای یک دارایی مالی دیگر می‌گیرد که آن دارایی می‌تواند شامل سهام، اوراق قرضه، کالا، نرخ بهره، ارز یا رمزارز باشد.

مشتقات

برخی از موارد متداول استفاده از مشتقات را می‌توان در معاملات آتی، آپشن و سوآپ مشاهده کرد.

DeFi

به طور مثال، به عنوان دو کاربرد اصلی استفاده از مشتقات، می‌توان به پوشش ریسک و انجام معاملات سوداگرانه اشاره داشت.

پوشش ریسک (hedging)، امکان مدیریت ریسک‌های مالی را فراهم می‌آورد. برای درک بهتر این موضوع، مثال زیر را در نظر بگیرید.

كشاورزی را تصور كنید كه در درجه اول به كشت گندم توجه دارد. قیمت گندم بسته به میزان عرضه و تقاضا ممکن است در طول سال با نوساناتی همراه باشد. هم‌زمان با کشت گندم، کشاورز را خطر بزرگی تهدید می‌کند و آن کاهش بهای گندم در زمان برداشت است.

برای مقابله با این خطر، کشاورز قراردادهای آتی فروش گندم را با مبلغی از پیش تعیین شده به فروش می‌گذارد. بنابراین با نزدیک شدن به زمان برداشت، کشاورز پوزیشن خود را بسته و بر مبنای تغییرات قیمت گندم سود یا زیان می‌کند.

DeFi

اگر بهای گندم از مقدار پیش‌بینی شده کمتر شود، این پوزیشن شورت، سودده خواهد شد و ضرر فروش گندم به قیمت واقعی آن را جبران خواهد کرد. همچنین، اگر بهای گندم از مقدار پیش‌بینی شده بیشتر شود، پوزیشن شورت وارد ضرر شده اما سود حاصل از فروش گندم این ضرر را جبران می‌کند.

موضوع مهم در این معاملات این است که فارغ از آنچه در خصوص بهای گندم رخ می‌دهد، کشاورز با یک درآمد قابل پیش‌بینی روبه‌رو خواهد بود.

برای باقی ماندن در فضای فارمینگ، فارمرهای بهره در فایننس غیرمتمرکز به منظور جبران ضررهای احتمالی ناشی از کاهش ارزش یکی از توکن‌های مورد استفاده خود در فارمینگ بهره، می‌توانند از پوشش ریسک استفاده کنند. این امر به عنوان مثال، می‌تواند در هنگام تأمین نقدینگی یک بازارساز خودکار مانند Uniswap اتفاق بیفتد که از آن به عنوان ضرر موقت نیز یاد می‌شود.

علاوه بر این مثال، مشتقات، از سرمایه سایر شرکت‌ها در دارایی‌های رمزارزی نیز محافظت کرده و موجب می‌شوند که این شرکت‌ها فعالیت‌های اقتصادی قابل پیش‌بینی و مطمئن‌تری داشته باشند.

کاربرد مهم دیگر مشتقات، انجام معاملات سوداگرانه است؛ معاملات سوداگرانه در بسیاری از ابزارهای مالی به ویژه مشتقات، حجم قابل توجهی از معاملات را به خود اختصاص می‌دهند؛ زیرا مشتقات، شرایط سرمایه‌گذاری در دارایی‌های خاصی که در حالت عادی امکان دسترسی به آن‌ها دشوار خواهد بود را فراهم می‌آورند؛ به عنوان مثال، انجام معاملات آتی نفت، به جای معاملات بشکه‌های واقعی نفت.

به واسطه مشتقات دسترسی به لوریج نیز ممکن خواهد شد به طوری که تریدر تنها با تهیه بودجه کافی خرید پریمیوم، از قراردادهای آپشن خرید (call option) و فروش (put option) استفاده کرده و به مقدار قابل توجهی را در یک دارایی اساسی سرمایه‌گذاری کند.

سوداگران، با توجه به اینکه نقدینگی بازار را تأمین کرده و به افرادی که به منظور پوشش ریسک نیاز به خرید یک نوع دارایی مشتقاتی خاص دارند اجازه می‌دهند تا به راحتی وارد بازار شده و از آن خارج شوند، از اعضای مهم بازار به شمار می‌آیند.

مشتقات تاریخچه‌ای طولانی و جالب دارند؛ از ابداع توکن‌های سفالی کالاهای مبادلاتی توسط سومری‌ها تا تأسیس بورس معاملاتی شیکاگو (CBOT) در سال ۱۸۴۸ میلادی (یکی از قدیمی‌ترین بسترهای مبادلاتی معاملات آتی و آپشن در جهان) را می‌توان به عنوان تاریخچه مشتقات در نظر گرفت.

DeFi

هنگام بحث در مورد دوران مدرن، از دهه ۱۹۷۰ میلادی، مشتقات یکی از مهم‌ترین عوامل پیشرفت صنعت مالی به شمار می‌روند.

ارزش کل بازار مشتقات هم‌اکنون تا یک کوآدرلیون (۱۰۱۵) دلار تخمین زده می‌شود که این مقدار، هر بازار دیگری از جمله بازار سهام یا اوراق قرضه و البته بازار رمزارزها را که اخیراً به مرز ۱ تریلیون دلار رسیده، کاملاً ناچیز جلوه می‌دهد.

DeFi

هر بازار در حال رشدی به طور طبیعی به توسعه بازار مشتقات خود نیز می‌پردازد که در نهایت می‌تواند به یک نظام و ساختاری بزرگ‌تر از بازار اصلی آن تبدیل شود.

به همین دلیل است که بر خلاف فایننس سنتی، در فایننس غیرمتمرکز افراد نسبت به پتانسیل مشتقات، بسیار خوشبین‌تر هستند. همچنین این امر به نوبه خود موجب افزایش نوآوری‌ها در حوزه مالی سنتی نیز خواهد شد.

اکنون، با در نظر داشتن این اطلاعات در خصوص مشتقات، به معرفی مهم‌ترین پروتکل‌های مشتقات در DeFi خواهیم پرداخت.

Synthetix

معمولاً Synthetix اولین پروتكلی است كه هنگام صحبت کردن در خصوص مشتقات DeFi به ذهن ما خطور می‌كند.

DeFi

Synthetix امکان ایجاد دارایی‌هایی مصنوعی با قابلیت تطابق قیمت با بهای دارایی اصلی را فراهم می‌کند. این پروتکل در حال حاضر از ارزهای فیات مصنوعی، رمزارزها و کالاهای قابل معامله در پلتفرم‌های معاملاتی مانند Kwenta و DHedge یا Paraswap پشتیبانی می‌کند.

مدل Synthetix بر اساس یک استخر وثیقه یا استخر بدهی (Debt Pool) ساخته شده و به همین ترتیب، کاربر برای صدور یک دارایی مصنوعی خاص در این پلتفرم، باید وثیقه‌ای را در قالب توکن SNX ارائه دهد.

این پروتکل شدیدا «وثیقه‌محور» است (در حال حاضر ۵۰۰٪)، به این معنا که برای هر ۵۰۰ دلار SNX بلاک شده در این سیستم، تنها ۱۰۰ دلار دارایی مصنوعی قابل صدور خواهد بود. این امر عمدتا برای کاهش هرگونه تغییر شدید قیمت در دارایی‌های مصنوعی صورت می‌گیرد و انتظار می‌رود که این نرخ وثیقه‌گذاری در آینده کاهش یابد.

Synthetix همچنین یکی از اولین پروژه‌های DeFi است که به منظور کاهش کارمزد گس (gas) و افزایش مقیاس‌پذیری، تلاش‌های بسیاری را جهت انتقال به لایه دوم به انجام رسانده است.

للازم به ذکر است که در حال حاضر حدود ۱٫۸ میلیارد دلار دارایی در پروتکل synthetix قفل شده که این میزان، با اختلاف بیشترین مقدار دارایی‌های قفل شده در کل پروتکل‌های مشتقاتی DeFi است.

UMA

UMA پروتکل دیگری است که ایجاد دارایی‌های مصنوعی را امکان‌پذیر می‌کند.

DeFi

ویژگی اصلی پروتکل UMA این است که به منظور یافتن پوزیشن‌های نامناسب و تسویه آن‌ها، به جای وثیقه‌گذاری، به تأمین‌کنندگان نقدینگی دارای انگیزه مالی متکی است.

از آنجا که UMA به اوراکل‌های قیمتی (حداقل در حالت خوش‌بینانه) متکی نیست، امکان ایجاد مشتقاتی «بدون قیمت» را فراهم می‌کند. این امر امکان اضافه نمودن یک مجموعه وسیع از دارایی‌های مصنوعی که امکان ایجاد آن‌ها در Synthetix میسر نیست را فراهم می‌کند.

در حال حاضر معادل بیش از ۶۳ میلیون دلار به صورت دارایی‌های مصنوعی رمزارزی، در قراردادهای هوشمند UMA به صورت قفل شده وجود دارد.

Hegic

Hegic، پروژه Defi نسبتاً جدیدی است که قراردادهای آپشن را به روش غیرحضانتی و بدون نیاز به مجوز امکان‌پذیر می‌سازد.

DeFi

کاربران می‌توانند قراردادهای آپشن فروش‌ (put option  ) و یا خرید (Call Option) را به وسیله ETH و WBTC خریداری کنند. آن‌ها همچنین قادر خواهند بود که به ارائه‌دهندگان نقدینگی بدل شده و قراردادهای آپشنput  و call اتر خود را به فروش بگذارند.

سه ماه پس از راه‌اندازیHegic ، ارزش کل دارایی‌های قفل شده در این پروتکل، تقریبا تا سطح ۱۰۰ میلیون دلار افزایش یافت. همچنین حجم کل معاملات آپشن این دارایی‌ها برابر با ۱۶۸ میلیون دلار و درآمد حاصل از کارمزدهای این پروتکل، به بیش از ۳٫۵ میلیون دلار رسید.

نکته جالب این است که Hegic توسط یک توسعه‌دهنده ناشناس ارائه شده و این بیانگر قدرت DeFi است که برخلاف فایننس سنتی، حتی یک شخص و یا گروهی کوچک از افراد نیز قادرند در آن، محصول مالی مفیدی را ارائه دهند.

Opyn

یکی دیگر از پروژه‌های DeFi که قابلیت معامله قراردادهای آپشن را فراهم می‌کند، Opyn است.

در اوایل سال ۲۰۲۰، پلتفرم Opyn به منظور حفاظت از سرمایه کاربران در هنگام نزول و یا صعود قیمت اتر راه‌اندازی شد که به آن‌ها امکان پوشش در برابر تحرکات قیمتی، ریزش‌های لحظه‌ای و نوسانات قیمت را می‌داد.

اخیراً نسخه جدیدی از این پروتکل راه‌اندازی شده که به کاربران اروپایی، قراردادهای آپشن با تسویه نقدی را ارائه می‌دهد که در موعد انقضا به صورت خودکار عمل می‌کند.

همچنین لازم به ذکر است که در حال حاضر، دو نوع قرارداد آپشن تسویه نقدی وجود دارد که عبارتند از قراردادهای آپشن اروپایی و قراردادهای آپشن آمریکایی.

DeFi

قراردادهای آپشن اروپایی تنها در زمان انقضا، و قراردادهای آپشن آمریکایی در هر زمان تا تاریخ انقضا قابل استفاده است.

Hegic بر خلاف Opyn، از قراردادهای آپشن به سبک آمریکایی استفاده می‌کند.

گفتنی است که قراردادهای آپشن پروتکل Opyn، به صورت نقدی و خودکار تسویه می‌شوند، از این رو، به هرگونه اقدام توسط هولدرهای این قراردادها در تاریخ انقضا و یا قبل از آن نیازی نیست. این پروتکل از زمان راه‌اندازی خود تاکنون، بیش از ۱۰۰ میلیون دلار معامله را به ثبت رسانده است.

Perp

پروتکل Perpetual از دیگر تازه‌واردان به فضای مشتقات غیرمتمرکز است.

Perpetual ، همانطور که از نام آن مشخص است، یک پروژه Defi است که امکان ترید قراردادهای دائمی را فراهم می‌کند. یک قرارداد دائمی، یک محصول معاملاتی محبوب در فضای رمزارزی است که توسط پلتفرم‌های متمرکز مطرحی از جمله Bitmex ، Binance و Bybit استفاده می‌شود. Perpetual نوعی قرارداد مشتقات بدون تاریخ انقضا یا تسویه است، بنابراین می‌تواند برای مدت‌زمانی نامعلوم هولد و ترید شود.

DeFi

در حال حاضر، امکان ترید رمزارزهای ETH ، BTC ، YFI ، DOT و SNX در پروتکل Perpetual فراهم شده است و همچنین، معاملات آن از طریق رمزارز USDC، استیبل‌کوین محبوبDefi ، انجام می‌شوند. کلیه معاملات پروتکل Perpetual، با استفاده از xDai Chain (راه‌حل مقیاس‌گذاری لایه دوم اتریوم) پردازش شده که این امر، کاهش محسوس کارمزدهای گس را نیز به دنبال دارد؛ این بدان معناست که در حال حاضر هنگام انجام یک معامله در پروتکل Perpetual، به هیچ کارمزدی نیاز نیست و پرداخت هزینه گس تنها در هنگام واریز USDC به پلتفرم مورد نیاز خواهد بود.

این پروتکل، که تنها نزدیک به یک ماه از فعالیت آن می‌گذرد، توانسته به حجم معاملاتی بیش از ۵۰۰ میلیون دلار و رقم کل کارمزد ۵۰۰ هزار دلار دست یابد.

dYdX

dYdX یک بستر مبادلاتی مشتقات غیرمتمرکز است که امکان انجام معاملات اسپات، مارجین و همچنین معاملات دائمی را ارائه می‌دهد.

ساختار dYdX ترکیبی از یک بستر تسویه حساب غیرحضانتی و درون زنجیره‌ای با یک هسته تطبیقی با سرعت پردازش بالا است.

DeFi

علاوه بر این، تیم dYdX با پشتیبانیStarkWare  در حال ساخت محصول جدیدی برای قراردادهای دائمی در لایه دوم بوده که قرار است در اوایل سال ۲۰۲۱ میلادی راه‌اندازی شود.

حجم کل معاملات dYdX در سال ۲۰۲۰ میلادی به ۲٫۵ میلیارد دلار رسیده که با توجه به این آمار می‌توان گفت در مقایسه با سال گذشته رشدی ۴۰ برابری داشته است.

dYdX اخیرا در فرآیند تامین سرمایه مرحله B خود، به رهبری Three Arrows Capital و DeFiance Capital، مبلغی معادل با ۱۰ میلیون دلار جمع‌آوری نموده است.

BarnBridge

BarnBridge یک پروتکل توکنیزه کردن ریسک بوده که به منظور پوشش ریسک بهره و نوسانات قیمتی استفاده می‌شود.

این امر می‌تواند با دستیابی به استخرهای وثیقه سایر پروتکل‌هایDefi  و تبدیل استخرهای منفرد به دارایی‌هایی متعدد با ویژگی‌های مختلف ریسک و بازده محقق شود.

در حال حاضر BarnBridge دو مجزا محصول را ارائه می‌دهد:

DeFi

  • اوراق قرضه با بازده هوشمند: کاهش ریسک نوسانات نرخ بهره با استفاده از مشتقات مبتنی بر بدهی
  • اوراق قرضه آلفا هوشمند: کاهش ریسک سرمایه‌گذاری با قیمت بازار توسط بخشی از مشتقات

در حال حاضر ارزش کل دارایی‌های قفل شده در این پروتکل، بیش از ۳۵۰ میلیون دلار تخمین زده می‌شود.

BarnBridge همچنین یک برنامه استخراج نقدینگی را نیز اجرا کرده که از طریق آن، توکن خودBOND) ) را بین تمامی کاربرانی که استیبل‌کوین‌ها، توکن‌های Uniswap BOND/USDC LP یا BOND را در پلتفرم خود ذخیره نموده‌اند، توزیع می‌کند.

جمع‌بندی

همان‌طور که پیش از این اشاره شد، بازارهای مشتقات بخش اعظمی از حوزه فایننس سنتی را به خود اختصاص داده‌اند که به همین دلیل، مشاهده اینکه تا چه میزان در حوزه فایننس غیرمتمرکز نیز رشد خواهند داشت، بسیار جذاب است.

راه‌اندازی پروژه‌های بیشتر توسط پروتکل‌های مشتقاتی، می‌تواند محصولات مالی جدید و مهیجی را به روشی غیرمتمرکز ایجاد کند که این نیز امری بسیار شگفت‌آور است.

همچنین باید توجه داشت که تعامل با پروتکل‌های جدید DeFi می‌تواند بسیار پرریسک نیز باشد؛ بنابراین همواره قبل از استفاده از هر یک از پروتکل‌های ذکر شده در این مقاله، باید توجه داشته باشید که بیشتر آن‌ها هنوز در نسخه‌های بتا یا حتی آلفا هستند.

ارسال پاسخ

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *