DEX

صرافی غیرمتمرکز یا به عبارتی DEX، فضایی است که افراد می‌توانند در آن بدون واسطه به ترید رمزارزها بپردازند. این صرافی‌ها در کنار مزایایی که نسبت به صرافی‌های رمزارزی متمرکز دارند، شامل برخی ایرادات نیز هستند که در ادامه به آن‌ها خواهیم پرداخت.

صرافی غیرمتمرکز یا به عبارتی DEX فضایی است که افراد می‌توانند در آن بدون واسطه به ترید رمزارزها بپردازند. ابتدا برای شناخت و درک بهتر صرافی غیرمتمرکز لازم است که درکی از نحوه عملکرد صرافی‌های متمرکز داشته باشیم.

 

فعالیت صرافی‌های متمرکز به چه صورت است؟

صرافی متمرکز همانند صرافی Binance یا Coinbase، سایت یا اپلیکیشنی به شمار می‌رود که افراد در آن می‌توانند به خرید، فروش و ترید رمزارزها و توکن‌های موجود بپردازند.

فرض می‌کنیم شما قصد خرید بیت‌‎کوین دارید…

شما با ارائه برخی از اطلاعات شناسایی و بانکی خود می‌توانید اقدام به ثبت نام در صرافی کنید و مقداری وجه نیز به حساب خود در صرافی واریز نمایید (این فرآیند گاهی اوقات روزها زمان می‌برد که همین مسئله برای صرافی‌های متمرکز در مقابل DEX ها، یک ایراد به شمار می‌رود). صرافی نیز بر اساس گزارش ثبت سفارش‌های افرادی که با مقادیر مختلف به خرید و فروش می‌پردازند، قیمت را به شما اعلام می‌کند و شما با آن نرخ می‌توانید اقدام به معامله کنید.

در مرحله بعد، صرافی رمزارزهای شما را در حسابتان نمایش می‌دهد و شما می‌توانید با سایر توکن‌های صرافی به معامله بپردازید. اما درحقیقت شما آن دارایی را هولد ندارید، زیرا دارایی شما نزد صرافی سپرده شده و صرافی در واقع نقش محافظ دارایی شما را بازی می‌کند. به این ترتیب، هر معامله‌ای که انجام می‌دهید، مانند تبدیل بیت‌کوین به اتریوم، در بلاکچین رخ نمی‌دهد، بلکه در پایگاه داده صرافی صورت می‌گیرد و رمزارزهای شما نیز به کیف پول‌هایی که اغلب کیف پول‌های گرم متصل به اینترنت هستند و توسط صرافی کنترل می‌شوند، انتقال می‌یابند. به همین ترتیب، کلیدهای خصوصی شما نیز در واقع تحت نظارت و کنترل صرافی است.

طرفداران پلتفرم‌های DEX معتقدند که جذابیت صرافی‌های غیرمتمرکز امنیت است؛ یک صرافی متمرکز می‌تواند دسترسی شما را به رمزارزهایتان محدود کند، ترید شما را محدود و یا متوقف کند و حتی در معرض خطر هکرها قرار بگیرد که چنین مواردی در یک DEX امکان‌پذیر نخواهد بود.

اما از طرف دیگر، استفاده از صرافی‌های متمرکز به مراتب برای تازه‌واردان این حوزه آسان‌تر است و اغلب آن‌ها می‌توانند به سرعت معاملات خود را انجام دهند زیرا فعالیت‌های‌ آنان به زیرساخت‌های بلاکچینی وابسته نیست. بزرگترین دستاورد صرافی مشهور Coinbase نیز ساختن پلتفرم و برند خود در ایالات متحده برای افراد تازه‌وارد و کنجکاو حوزه رمزارزها بود. برای این دسته از‌ افراد، مجاز داشتن Coinbase (یا هر صرافی متمرکز دیگری) به عنوان حافظ دارایی‌هایشان، امری کاملا مناسب به نظر می‌رسد.

 

عملکرد صرافی‌های غیرمتمرکز (DEX) به چه صورت است؟

صرافی‌های غیرمتمرکز یا DEX ها با استفاده از قراردادهای هوشمند (پروتکل‌های اجرا شده خودکار) بدون کنترل کوین‌های کاربران به تسهیل معامله (ترید) بین افراد می‌پردازند.

این پلتفرم‌ها فرآیند مذکور را از طریق یکی از سه روش زیر انجام می‌دهند:

  • دفتر ثبت سفارش‌های برون زنجیره‌ای (off-chain order book)
  • دفتر ثبت سفارش‌های درون زنجیره‌ای (on-chain order book)
  • بازارساز خودکار

در شیوه دفتر ثبت سفارش‌های درون زنجیره‌ای، هر معامله در بلاکچین ثبت می‌شود. این حالت فقط یک خرید واقعی به حساب نمی‌آید بلکه شما می‌توانید درخواست خرید یا لغو سفارش نیز داشته باشید. این امر نهایت تمرکززدایی است؛ اما باید توجه داشت که قرار دادن هر چیزی در بلاکچین می‌تواند آن را گرانتر و کندتر کند.

 

صرافی غیرمتمرکز مبادله بین افراد را تسهیل می‌کند، اما کنترل کوین‌های آن‌ها را در دست نمی‌گیرد

با شیوه استفاده از دفتر ثبت سفارش‌های برون زنجیره‌ای، تمام این فرآیند‌ها در فضای دیگری صورت می‌گیرد و تنها معامله نهایی بر بستر بلاکچین انجام می‌شود. از آنجا که سفارش‌ها به صورت زنجیره‌ای ذخیره نمی‌شوند، این شیوه می‌تواند با برخی از مشکلات امنیتی صرافی‌های متمرکز روبرو ‌شود اما لازم به ذکر است که همانند شیوه دفتر ثبت سفارش‌های درون زنجیره‌ای کند و پرهزینه نیست.

در شیوه سوم، یعنی استفاده از بازارساز خودکار یا به عبارتی AMM، از دفاتر ثبت سفارش‌ها چشم پوشی می‌شود. در روش استفاده از دفتر ثبت سفارش‌ها، برای مثال اگر توکن‌های LINK دارید و قصد دارید با آن‌ها COMP خریداری کنید، لازم است شخص دیگری که دارای COMP بوده و قصد خرید LINK را دارد نیز وجود داشته باشد. اما در مقابل، AMM‌ها به حذف طرفین معامله می‌پردازند و الگوریتم‌هایی را برای تعیین قیمت معرفی می‌کنند که به شما اجازه می‌دهد با صرف نظر از اینکه در طرف مقابل ترید شخصی وجود دارد یا خیر، ارز مورد نظر خود مانند LINK را به ارزهای دیگر همانند COMP معامله کنید. این بازارسازهای خودکار، معمولا از استخرهای نقدینگی (liquidity mining) جهت تسهیل این امر استفاده می‌کنند که در آن‌ها اساسا برای صورت گرفتن معاملات، به کاربران مبلغی پرداخت می‌شود تا بخشی از وجوه خود را در یک قرارداد هوشمند نگه دارند. در نتیجه، کاربران شخصی نقشی اساسی در تسهیل معاملات دارند.

آیا می‌دانستید که اولین AMM بلاکچین، در سال ۲۰۱۷ و پس از جذب ۱۵۳ میلیون دلار اتر توسط Bancor ایجاد شد است؟

 

مزایای پلتفرم‌های DEX

حریم خصوصی

صرافی‌های غیرمتمرکز از کاربران خود اطلاعات خصوصی همانند شماره‌های تامین اجتماعی یا آدرس‌هایی را که صرافی‌های متمرکز به عنوان بخشی از قانون رازداری بانکی مورد نیاز می‌دانند، درخواست نمی‌کنند. از آنجا که DEXها کنترل دارایی‌ها را در دست ندارند، پس می‌‍توان گفت که به نوعی خارج از این مقرراتی به شمار می‌آیند.

انتخاب‌های فراوان

پلتفرم‌های DEX، از جمله Uniswap، امکان ایجاد یک جفت رمزارز را برای هر فرد فراهم می‌سازند؛ به این ترتیب، شما می‌توانید در این نوع پلتفرم‌ها توکن جدیدی را خلق کنید و بلافاصله به مبادله آن با رمزارزهای دوستانتان بپردازید. بدین ترتیب، DEXها امکان استفاده از توكن‌های خود در فایننس غیرمتمرکز (DeFi)، خدماتی از جمله پس‌انداز، دریافت وام، ارائه وام و ترید را بدون مراجعه به بانک یا موسسه مالی دیگری برای افراد فراهم می‌کنند.

خطر کمتر

اگر کوین‌های خود را به جای صرافی‌های متمرکز، در کیف پول‌های دارای کلیدهای خصوصی نگه دارید، در برابر حملات هک ایمن هستید. باید توجه داشت که در عین حال که صرافی‌های متمرکز ممکن است هر آن به علت به‌روزرسانی‌ها از دسترس خارج شوند، کاربران DEXها همواره می‌توانند به معاملات خود ادامه دهند.

 

معایب پلتفرم‌های DEX

اتصالی به کارت‌های بانکی وجود ندارد

صرافی‌های غیرمتمرکز تنها با دارایی‌های رمزارزی کار می‌کنند و هیچ ارز فیاتی را (مانند دلار آمریکا) شامل نمی‌شوند، زیرا تبدیل رمزارز به فیات نیازمند دخالت بانک‌هاست (تراکنش‌های دلاری نمی‌توانند همانند تراکنش‌های مبتنی بر بلاکچین بلافاصله انجام شوند). در نتیجه، جهت استفاده از صرافی‌های غیرمتمرکز باید دارایی‌های رمزارزی را از قبل داشته باشید.

پیچیدگی

پلتفرم Uniswap و بسیاری از پلتفرم‌های DEX دیگر در بلاکچین اتریوم ساخته شده‌اند. هر توکنی که در آنجا معامله می‌شود حتما باید در بلاکچین اتریوم نیز وجود داشته باشد. این مسئله بدان معناست که در این پلتفرم، نه بیت‌کوین و نه بسیاری از توکن‌های محبوبِ دیگر بلاکچین‌های رقیب وجود ندارد. در عوض کاربران باید به عنوان مثال BTCهای خود را به Wrapped Bitcoin (یا همان WETH) تبدیل کنند تا بتوانند به معامله آن‌ها بپردازند.

عدم وجود بخش خدمات مشتریان

صرافی‌های متمرکز به عبارتی همانند بانک‌ها فعالیت می‌کنند. آن‌ها مشتریانی دارند و راضی نگه داشتن آنان را در اولیت خود قرار می‌دهند و این در حالی است که در حقیقت برای صرافی‌های غیرمتمرکز، هیچ شخص مسئولی وجود ندارد. توسعه‌دهندگانی که پروتکل را خلق کرده‌اند، همانند صرافی‌های غیرمتمرکز با کاربران ارتباطی ندارند. اما در عین حال که کاربران DEX انجمن‌های زیادی را در میان خود تشکیل داده‌اند، با این حال در چنین بسترهایی، فقط خود شما مسئول سرمایه‌هایتان هستید.

 

انتخاب با شماست

صرافی‌های غیرمتمرکز به طور کلی سعی دارند تا اهداف اصلی بلاکچین، یعنی عدم نیاز به اعتماد و حریم خصوصی را در بر بگیرند. توکن‌های شما در این پلتفرم‌ها تا زمانی که آن‌ها را معامله نکنید در اختیار خودتان خواهند بود. بعضی از مردم از نظر امنیتی برایشان اطمینان بخش است. اما برای دیگران، این میزان مسئولیت بسیار ترسناک و خطرات آن برایشان نگران‌کننده است.

اما باید توجه داشت که هدف اصلی صرافی‌های غیرمتمرکز و کاربران ‌آن‌ها، تمرکززدایی واقعی است.

ارسال پاسخ

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *